Tussen 1990 en 2008 zijn in Nederland naar schatting zo’n 6 miljoen beleggingspolissen verkocht. Bij het afsluiten van deze producten werd er vaak voor gekozen om een overlijdensrisicodekking in de polis op te nemen. Vooral bij kapitaalverzekeringen – die veelal werden gebruikt voor de aflossing van een hypotheek – was dit destijds een gangbare keuze.
Achteraf bleek dit een belangrijke factor waardoor de uiteindelijke resultaten vaak structureel afweken van de oorspronkelijke prognoses. Een van de verklaringen hiervoor is het zogenoemde hefboomeffect. Hieronder leggen we uit wat dit inhoudt en welke mogelijkheden er zijn als dit effect ook bij uw polis speelt.
Wat is het hefboomeffect?
Bij een beleggingsverzekering met een vaste uitkering bij overlijden betaalt u een overlijdensrisicopremie. Deze risicopremie wordt betaald vanuit de inleg. De rest van de inleg wordt gebruikt om te beleggen. De risicopremie kan vast of variabel zijn:
- Vaste premie: de premie blijft gelijk gedurende de looptijd.
- Variabele premie: de premie wordt jaarlijks aangepast op basis van leeftijd en de actuele waarde van de polis.
Bij de variabele premie staat de hoogte niet vast en hangt deze onder andere af van het verschil tussen de actuele waarde van de beleggingen en de uitkering bij overlijden (de benodigde aanvulling). Hier kan dus het hefboomeffect optreden: hoe hoger de benodigde aanvulling, hoe hoger de overlijdensrisicopremie. Dit werkt twee kanten op:
- Gunstig hefboomeffect: Als de waarde van uw beleggingen stijgt, wordt het verschil met het verzekerde bedrag kleiner. U betaalt dan minder overlijdensrisicopremie en er blijft meer over om te beleggen.
- Ongunstig hefboomeffect: Als de waarde daalt, wordt het verschil groter. De premie neemt toe, waardoor er minder in de belegging gaat en de groei verder afremt.
Veel oudere producten kenden relatief hoge overlijdensrisicopremies, zeker vergeleken met de losse overlijdensrisicoverzekeringen die tegenwoordig beschikbaar zijn. Daardoor bleef de uiteindelijke waarde achter bij de verwachtingen, vooral wanneer de beleggingsresultaten tegenvielen en een ongunstig hefboomeffect ontstond.
In extreme gevallen: het inteereffect
Soms kan het hefboomeffect leiden tot het zogeheten inteereffect. De premie voor de overlijdensrisicoverzekering wordt dan zo hoog dat vrijwel alle inleg opgaat aan kosten. U bouwt nauwelijks nog kapitaal op of u moet zelfs interen op de al opgebouwde waarde. Het risico bestaat dat de polis in de loop der tijd leegloopt, zelfs als de beleggingen later weer beter presteren.
Wat zijn de mogelijkheden bij een te dure overlijdensrisicopremie?
Wanneer de overlijdensrisicopremie binnen uw beleggingsverzekering te hoog wordt, zijn er verschillende mogelijkheden om dit aan te pakken. Hieronder lichten we de meest voorkomende opties toe:
1. De overlijdensrisicoverzekering loskoppelen
Sommige verzekeraars bieden de mogelijkheid om de overlijdensrisicodekking uit de beleggingsverzekering te halen. U sluit dan een losse overlijdensrisicoverzekering (ORV) af. Dit verlaagt de kosten binnen de polis, omdat er geen premie meer aan de ORV wordt onttrokken. De resterende waarde kan dan volledig gebruikt worden voor de beleggingen. Houd er echter rekening mee dat in sommige gevallen de opgebouwde waarde bij overlijden niet aan de nabestaanden toekomt. Controleer daarom altijd goed de polisvoorwaarden.
2. Stopzetten en overstappen naar een ander product
Een alternatief is het beëindigen van het huidige product en het onderbrengen van de waarde in een nieuw beleggingsproduct, zoals een bancaire beleggingsrekening. Dit kan een passende oplossing zijn als uw verzekeraar het niet toelaat dat de ORV losgekoppeld wordt en/ of als de beleggingsresultaten van uw huidige product tegenvallen. U kunt er daarbij voor kiezen om, indien nodig, een losse overlijdensrisicoverzekering (ORV) af te sluiten. Dit geeft meer flexibiliteit en maakt de kostenstructuur overzichtelijker.
3. Inlossen op de hypotheek
Als de polis verpand is aan de hypotheek, kan het interessant zijn om de opgebouwde waarde te gebruiken om (een deel van) de hypotheek af te lossen. Vervolgens kunt u, indien gewenst, een losse ORV afsluiten.
Houd er daarbij rekening mee dat het afkopen van een verpande polis altijd gevolgen heeft voor de hypotheek. Wij raden aan om hiervoor een hypotheekadviseur in te schakelen. De hypotheekadviseur kan beoordelen of het in mindering brengen van de waarde op de lening mogelijk en gunstig is voor uw situatie. Vervolgens kan de adviseur dit voor u afwikkelen met de geldverstrekker.
Waar moet u rekening mee houden?
Welke keuze het beste past, hangt sterk af van uw persoonlijke situatie. Daarbij spelen onder andere de volgende factoren een belangrijke rol:
- Gezondheidssituatie: Wanneer uw gezondheid sinds het afsluiten van de oorspronkelijke polis is veranderd, kan dit gevolgen hebben voor de mogelijkheden om een nieuwe ORV af te sluiten of kan de premie hoger uitvallen.
- Resterende looptijd van de polis: Hoe lang de polis nog loopt, bepaalt mede of het zinvol is om over te stappen of te herstructureren.
- Huidig rendement: Als de polis het laatste jaren toch redelijk presteert, kan het verstandig zijn om dit mee te wegen in de beslissing.
- Kosten: Bij het wijzigen of overdragen van een product kunnen kosten in rekening worden gebracht, zoals afkoop- of overdrachtskosten. Ook wanneer de polis is verpand aan een hypotheek, kan een wijziging leiden tot extra kosten voor aanpassingen aan de lening
- Verlies van garanties en fiscale gevolgen: Sommige oude beleggingspolissen bevatten een gegarandeerd eindbedrag. Bij wijziging of afkoop kan deze garantie vervallen. Daarnaast kunnen er fiscale aspecten meespelen: zo bieden bepaalde polissen (bijvoorbeeld BHW) fiscale voordelen, terwijl andere (zoals KEW-polissen) juist fiscale verplichtingen kennen. Zowel het verlies van garanties als de fiscale gevolgen moeten daarom goed in de beslissing worden meegenomen.
Omdat dit maatwerk is raden wij altijd aan om samen met een adviseur uw situatie zorgvuldig door te nemen.
Twijfelt u of uw polis nog wel voldoende rendement oplevert? Of vraagt u zich af of u te veel betaalt voor de overlijdensrisicopremie? Onze adviseurs bij Advitas helpen u graag. In een vrijblijvend adviesgesprek kijken we eerst of uw polis inderdaad te weinig rendement oplevert of dat u te veel betaalt voor de overlijdensrisicopremie. Als dat zo is, bespreken we samen welke mogelijkheden er zijn om dit te verbeteren, afgestemd op uw persoonlijke situatie.
